donderdag 19 november 2009

onder de ijsberg...


Toen ik in eind jaren '90 de film Titanic zag in de bioscoop met een vriendin merkte we aan het begin van de film op: "Wat doen we hier? We weten toch al hoe het afloopt... de boot zinkt!" Deze opmerking werd beantwoord met een venijnig gesis van mensen die deze opmerking niet zo konden waarderen. Ook zij wisten natuurlijk al wel dat de Titanic op een ijsberg zou lopen en vervolgens zou zinken. Ik kom hier zo op omdat ik al verschillende malen in cursussen en ook tijdens mijn opleiding met de ijsbergtheorie ben onderwezen. 10%  is zichtbaar gedrag en kennis en de rest ligt allemaal onder "de zeespiegel.. Dus niet zichtbaar. Daar liggen de opvattingen en waarden, wat je denkt. Nog dieper onze drijfveren en eigenschappen, wat je wilt. Waarom doen mensen eigenlijk wat ze doen? Wat drijft ze? Wat denken ze echt? Ik weet meestal wel wat ik wil en denk en probeer dit ook wel aan de andere partij mee te geven. Moeilijker zijn mijn gevoelens en emoties onder woorden te brengen. Wanneer ik het doe realiseer ik me maar al te goed dat het mijn perceptie is en dat de ander daar ook op mag reageren. Want natuurlijk heb ik gelijk (zie: "je hebt altijd gelijk" )want het is mijn perceptie en mijn waarheid. Eveneens dat van een ander, die heeft ook gelijk, ook al matcht dat soms niet met elkaar. Dit wordt pas pijnlijk als de ander in zijn of haar 'eigen gelijk' blijft en dat als een onvoldongen feit blijft zien. Hoe goed bedoeld de intenties van de ander ook zijn om mij te laten inzien dat ik misschien wel eens ongelijk kan hebben. Maar als ik iets niet wil en ik geef dat heel duidelijk aan, om wat voor reden dan ook en de ander accepteert dat niet omdat er een andere drijfveer aan ten grondslag ligt en duidelijk wel iets van mij wilt. Dan roept dat bij mij weerstand op. Met als gevolg dat dan het schip op de ijsberg:  "Niet begrepen" vaart. Er is dan sprake van een conflict of van verkilling. Een voorwaarde voor echt contact is volgens mij op een diepe laag elkaar (laten) zien en respecteren. Is die voorwaarde er niet dan voelt het voor mij als een onmogelijke zaak om mijn drijfveer, mijn gedachte en gevoel over te brengen. Waarom kreeg mijn bouwprojectleider om een gegeven ogenblik wel "zijn gelijk"? Ik denk dat hij me al die tijd misschien wel het meest eigenwijze directeurtje (om in zijn vocubulaire te blijven) vond op deze aardkloot, maar hij liet me in mijn waarde.  Wel kwam hij steeds met argumenten waarom het ook anders kon. Daar ben ik over na gaan denken. Om vervolgens tot de conclusie te komen: "Misschien heeft hij me wel overtuigd!"  Bij het negeren van signalen weet je eigenlijk wel zeker dat je schip op een ijsberg gaat lopen.....

5 opmerkingen:

  1. beetje vaag verhaal........

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Hmmm, primo, anoniem commentaar reageer ik per definitie niet op. Commentaar leveren zonder de ballen te hebben je naam en toenaam eraan te verbinden is niet meer dan lucht ventileren.

    Secundo, ik had ook gereageerd op het gesis van jouw en je vriendin. Het gaat immers niet om het resultaat maar om de manier hoe je er komt. Kijk, het hoogtepunt is slechts het hoogtepunt maar hoe we dat bereiken is eigenlijk veel belangrijker.

    Tertio. Gelijk ... gelijk bestaat niet, zeker in de zin van universeel gelijk. Er bestaat wel zoiets als individueel gelijk. Je kunt je daar wel aan vasthouden (doe ik zelf ook vrij veelvuldig) maar realiseer je tegelijkertijd dat er niet zoiets als universeel gelijk bestaat. Emoties en betrokkenheid verdoezelen die idee wel eens (ook bij mij). Iemand vertellen dat hij/zij ongelijk heeft is dus bij voorbaat gedoemd te mislukken. Slechts een nieuw gezamenlijk gelijk is het meest respectvol naar beide partijen. Het is natuurlijk wel dolkomisch om zo nu en dan bewust het schip op een ramkoers te laten varen ... als je op het allerlaatste moment maar wegstuurt van de ellende. Helaas komt met het stijgen der jaren een soort gevoel van laissez faire ... soms verlang ik nog wel naar die momenten van vroeger.

    Jouw verhaal is redelijk vaag maar zeker het lezen waard omdat het juist wat meer verlangt van de lezer en niet de materie in TROS-hapklare brokken op je schoot flikkert. Van die bagger, ook wel populisme of doorgevoerde nivellering genoemd, hebben we al genoeg. Chapeau dus voor de manier waarop je je zieleroerselen onder woorden brengt.

    Commentaar van iemand?

    Rudolf Werner

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Ik kijk liever naar een andere film: You got mail.. Niet alleen omdat Meg Ryan één van mijn meest favoriete spelers is, maar omdat deze film een happy end heeft.

    ‘They are going to the mattrasses’

    In plaats van de ijsbergtheorie gebruik ik de Matroskatheorie.

    Dat Russische poppetje, waarin ieder poppetje weer een ander poppetje zit…
    Ieder mens zijn doen en handelen komt voor uit zijn ervaringen, gevoel drijfveer en omstandigheden en die van zijn Peergroup: de mensen uit zijn sociale netwerk.

    Kennis en opvattingen liggen aan de oppervlakte. Die kan je zien, ervaren en meten. Gedrag kan je ook zien, maar die is moeilijker meetbaar.

    En daar komt het matroskapoppetje. Wat zit in de persoon verstopt, wat zijn zijn waarden, gevoelens, angsten en ja emoties. Daarin ligt niet alleen verstopt waarom hij doet wat hij doet, maar wat hij eigenlijk zou willen doen.

    Misschien komt het doordat je uit het onderwijs komt. Je weet wat jij wilt en dat je hebt geleerd om dit mee te geven aan de andere partij.

    In je werksituatie zit je nu als leider van een team in een professionele omgeving. Daarin is het even niet zo belangrijk wat jouw opvattingen en waarden zijn. Dit kan namelijk direct een conflict geven in één van de poppetjes die in de ander zijn opgesloten.

    Wel is het belangrijk om te bepalen wat de visie en focus zijn van de organisatie waar jullie bij werken (ook al bepaal jij in jouw functie wat die visie en focus zijn)

    Ik ben van mening dat het belangrijk is dat je als leider van een groep jouw emoties en gevoelens in één van jouw eigen matroska poppetjes moet opslaan. Natuurlijk zijn ze een onderdeel van waarom jij doet wat je doet, maar op de werkvloer is daar even geen plaats voor. Het maakt je kwetsbaar en beïnvloed jouw rol als leider.

    In een professionele omgeving is het beter te streven naar consensus en commitment.
    Het maakt niet alleen de communicatie makkelijker (het gaat er nl. niet meer om wat jij voelt of ervaart en of er wel een gelijk te halen is), maar het is makkelijker om korte termijn doelen te maken en te realiseren.

    Je gesprekken hebben een zakelijk karakter. Als gespreksleider kan je sturen op emoties van de ander, die zorgen er namelijk voor dat een verschil van mening verandert in een meningsverschil. Ieder keer als je het gevoel krijgt dat jouw gesprekspartner emotioneel reageert, isoleer je dat en probeer je achter die matroska te komen. Zo leer je mensen lezen. Het mooie is dat jouw medewerkers het gevoel krijgen dat zij belangrijk voor je zijn, want jij geeft ze alle aandacht en zadelt ze niet op met jou gelijk.

    De kunst is hierin om het respect te verdienen bij de mensen uit jouw team.

    Heb je dat respect en mensen hebben niet het gevoel dat je uit eigen belang handelt, dan gaan ze graag met je mee. Doen ze dat niet, dan is er een ander probleem. Zolang jij niet emotioneel wordt dan kan je ze professioneel helpen en sturen. Of… ze zitten op de verkeerde plek.

    wordt vervolgd....)

    Andre

    BeantwoordenVerwijderen
  4. vervolg...

    Het klopt dat de één van de voorwaarden van contact respect is. Maar je moet je afvragen of de ander zit te wachten op jouw drijfveer, gedachten of gevoel. Zij zitten er al honderd jaar, zij hebben het voor elkaar gekregen om jouw voorgangers ten onder te laten gaan.

    Jouw drijfveer, gedachten en gevoel mag je neerleggen bij je vrienden en de mensen die kunnen omgaan met die kwetsbare zaken, maar die durven daarom ook hun kwetsbare zaken met jouw delen.

    En over jouw projectleider… hij zal met het gebruiken van verkleinwoorden, jou misschien gekwetst hebben. Jij zal daarom voor jouw gelijk zijn gegaan. (de kennis en ervaring van je vader meenemend). Jullie zijn als professional met elkaar zijn opgestart, jullie allebei snappen wat jullie doelstellingen zijn. Als professional: met respect voor elkaar. En ja wel een verschil van mening, maar ook de wil om naar elkaar te luisteren komt, dus komt er consensus.

    En weet je Con, soms is heel lekker om iemand zijn gelijk te geven. Je hoeft nl niet alles te weten, maar je moet laten zien een echte manager te zijn. Een echte leider durft zijn ongelijk aan te geven.

    Andre

    BeantwoordenVerwijderen
  5. @ Roland,

    In principe is de IJsbergtheorie en de Matroskatheorie redelijk gelijk. Alleen een blok ijs onder water spreekt mij minder aan dan dat een poppetje is opgebouwd uit allemaal kleine poppetjes. In privé hoef je deze theorie niet te gebruiken, hier hoef je niet na te denken hoe je iets zegt of doet (mits de relatie goed is).

    In het zakelijk verkeer, zeker als je directeur, manager of sales bent, heb je rekening te houden dat mensen soms dingen doen die ze eigenlijk niet willen doen en dingen zeggen die ze eigenlijk niet willen zeggen. Iedere keer kunnen ze anders reageren. Er is een reden waarom die doen wat ze doen en ook daar is weer een reden voor….

    De opbouw van de poppetjes

    Grz Andre

    BeantwoordenVerwijderen